Genel

UZAKTAN ÇALIŞMANIN KÖKLERİ- 1

UZAKTAN ÇALIŞMANIN KÖKLERİ -1

“Kaçak işçiliğin yasalara uydurulmuş biçimi”. “Devletin bile tam bilmediği bir dünya”. “Kadınlar ve çocuklarla ilgili sınırlamaların bile hiçe sayıldığı vahşi sömürü sistemi…” Türk işvereninin yaygın olarak virüsten sonra tanıştığı uzaktan (evden) çalışmanın kökleri, feodalizmin çözülmeye başladığı yıllara, kapitalizmin ilk dönemine, vahşice sömürü yıllarına uzanır. Marks’ın kapitalizmi analizinde yakaladığı büyük ipucu…

Uzaktan ya da evden çalışma hakkındaki en bütünlüklü eser, Türk-İş’in 2001’de yayınladığı “EVE – İŞ – VERME: SORUNLAR, ÖNERİLER” adlı kitaptır. Yazarı Sayın Yıldırım Koç, o tarihte Türk-İş Genel Başkan Danışmanlığı yapmaktadır. Güncellenerek yeniden basılması gereken bu çalışma, hala da önemli bir boşluğu doldurmaktadır. Bugün uzaktan çalışmanın uluslararası planda yakın geçmişine gideceğiz. Kapitalizmin altın çağının inişe geçtiği 1970’li yıllarda, doğarken yeşerttiği ağır sömürü biçimine yeniden sarıldığını, hortlattığını görüyoruz. Hem kapitalizmin merkezlerinde, hem de sömürge ve yarı sömürgelerde mantar gibi türediğini görüyoruz. Gelin, yakın geçmişi kitaptan birlikte izleyelim.

UZAKTAN ÇALIŞMANIN ULUSLARARASI KÖKLERİ

“Eve iş verme sisteminde çalışanlar, işverenle doğrudan bir ilişki içinde değildir. Kapitalizmin gelişme sürecinde en acımasız sömürü, “eve-iş-verme” sistemi içinde gerçekleştirilmiştir Kadınlar, yaşlılar, çocuklar ve sürekli bir iş bulamayan işsizler, her türlü yasal koruma dışında, kendi evlerinde parça başı ücret esasıyla sermayedarlar için üretim yapmıştır. (Bu)…sistemi, kayıt-dışı ekonomi, “kara ekonomi” veya “gizli ekonomi” (ile)… bütünlük içinde ele almak gereklidir. Taşeronluk, aile işletmesi ve eve-iş-verme, acımasız bir sömürü zincirinin halkalarıdır. ‘Kendi hesabına çalışma’ inşaat işkolunda ‘götürü iş alma’, ormancılık işkolunda ‘vahidi fiyat’ uygulamasıdır. Manchester Guardian, 1 Mayıs 1977’de Hong Kong’da eve-iş-verme sistemini şöyle anlatmaktadır: ‘…oyuncak bebek elbiseleri, …askerler veya kauçuk hayvanlar gibi küçük oyuncak parçalarını birleştirme… boyama.., yabancı ve yerli şirketlerin binlerce ev işçisi… Hong Kong’un herhangi bir yerleşim bölgesinde 5 yaşındaki çocuklardan 70 yaşındaki büyükanne ve büyükbabalara kadar ailenin tümü sabahın erken saatlerinden gece geç vakitlere kadar dikiş dikmekte, bu elbiseleri bebeklere giydirmekte, parçaları birleştirmekte ve boyamaktadır. Bu ordu Hong Kong’un iş yasalarının bile tamamiyle kapsamı dışındadır… Bir dul kadın yalın bir şekilde şunları söylemektedir: ‘…çalışmazsam, açlıktan öleceğiz.’ 1990’ların başlarında, -Arjantin’de Buenos Aires’te imalat sanayiinde işçilerin yüzde 8’i, Cordoba ve Rosario’da imalat sanayiinde çalışan işçilerin yüzde 10’u, -Mısır’da çalışan kadınların yüzde 53’ü ve erkeklerin yüzde 10’u, -Filipinlerde kayıt-dışı sektördeki işçilerin yüzde 14’ü, -Venezuela’da giyim endüstrisindeki işçilerin yüzde 45’i, -Şili’de kadın ve çocuk giyim eşyası işçilerinin yüzde 60’ı, erkek giyim eşyası işçilerinin yüzde 30’u eve-iş-verme sisteminde çalışmaktadır. -Arjantin’de evlerde ücretli olarak çalışan ve giyim eşyası ve ayakkabı üretenlerin yüzde 87’si kadındır. -Federal Almanya’da evlerde çalışanların yüzde 87’si kadındır. -Bu oran İtalya’da yüzde 90, Japonya’da yüzde 93’tür.” Eve iş verme, kırsal kesimdeki küçük toprak sahipleri için, mülksüzleşmeyi geciktiren ek gelir olmuştur.

Bu koşullarda evinde ek iş yapan küçük toprak sahibi için hala pazarlık gücü bir ölçüde vardır. “Topraktan kopmuş bir köylü veya dükkanını kapatmış bir esnaf için eve-iş-verme sistemi, ücretli işçiliğe geçiştir ve bir işçi olarak en acımasız sömürüye maruz kalmaktır. ILO, 1980’lerden itibaren tüm dünyada eve-iş-vermede artış ve yaygınlaşma gözlendiğini belirtiyor. (Yayılmanın önünü açan M.A) Ulus UZAKTAN ÇALIŞMA

ötesi şirketlerin, üretim, iletişim ve taşımacılık teknolojilerindeki atılımları, üretimi dünya ölçeğinde planlamaları ve uluslararası işbölümünü istedikleri gibi değiştirmeleridir… Benetton ürünlerinin büyük bölümü fason çalışan atölyelerde ve hatta evlerde üretilmektedir.”

Yorum yap

You must be logged in to post a comment Giriş

Bir yorum bırak

To Top