Erdoğan ATEŞİN: TARİHSEL BİR OLGU OLARAK GÖÇ

TARİHSEL BİR OLGU OLARAK GÖÇ

Dünyadaki nüfus hareketliklerinin ve göçün bir çok nedeni vardır. Göçü, ekonomik, siyasi, toplumsal, kültürel, ve daha bir çok nedenle/nedenlerle insanların bireysel, ya da kitlesel yer değiştirme hareketi, eylemi olarak değerlendirebiliriz. İster kısa süreli, ister uzun süreli ve kalıcı göç olsun, bütün göçlerin mutlaka bir ekonomik, siyasi ve toplumsal nedenleri vardır.

Göçler genellikle otoriter, baskıcı sistemlerin zorlamaları sonucu, zorunlu göç, ya da kişilerin ve ya grupların topluca kendi iradeleriyle gerçekleştirdikleri gönüllü göçler şeklinde olabiliyor.1800-1900’lü yıllarda Afrika’dan Güney ve Kuzey Amerika’ya, Avrupa ülkelerinden Kuzey Amerika’ya, Doğu ve Güney Avrupa ülkelerinden Batı Avrupa’ya yapılan fetihler, köle ticareti, ekonomik ve siyasi alanda yaşanan büyük sorunlar nedeniyle büyük insan yer değiştirmeler ve göç yaşanmıştır.

Günümüzde İletişimin ve ulaşımın kolaylaştığı bu koşullarda, insanların ya da kişilerin iş bulmak, daha iyi koşullarda, daha iyi ücret karşılığında emeğini satmak , çalışmak amaçlı ülke içi ve ülkeler arası yaptıkları göç hareketleri sürece damgasını vurmaktadır.

”Göç, değişik açılardan sınıflamalara tabi tutulmaktadır. Amacı açısından ekonomik göç-ekonomik olmayan göç; göçü tetikleyen etmenler açısından gönüllü göç-gönülsüz göç; süresi açısından geçici göç- sürekli göç; son yerleşim yeri açısından transit göç, yerleşik göç; yasal statü açısından yasal (legal) göç, kaçak (illegal )göç ve göç edenlerin özelliği açısından vasıflı ( beyin)göçü- vasıfsız göç akla ilk gelen belli başlı katagorilerdir.

Göç ekonomik, sosyal, kültürel ve bireysel (psikolojik) açılardan ele alınabilir. Ancak emek göçü ve ya bireylerin daha çok kazanmak amacıyla yer değiştirmeleri göçün ekonomik açıdan değerlendirilmesinde üzerinde en çok durulan konudur. Uluslararası göç literatüründe sıklıkla karşılaşılan göç nedenleri dört ana başlıkta değerlendirilebilir.1-Ülkelerarası farklı demografik özellikler2-Kapitalizmin devresel krizleri3-Bölgeler arası gelir farklılıkları4-Küresel olarak yeniden yapılanmaya zorlanan ekonomiler vb.

Göç hareketlerini tek kuramla açıklayabilecek genel ve kapsamlı bir çalışma gönümüzde yoktur. Bundan ötürü toplumbilimciler, farklı kavramlar ve varsayımlar kullanarak çeşitli çeşitli kuramsal modeller geliştirmektedirler. Bu çalışmalar sonucundan üretilen kuramlar birey, hane halkı, ulusal ve uluslararası pazarlar gibi farklı nedensellik süreçlerine ve farklı sorgulama düzeylerine dayandıkları için, bunları birbiri ile bağdaşmaz biçimde değerlendirmek yanlış olur.

Neo-klasik ekonomi kuramı göç üzerine ilk sistematik teoriyi ortaya çıkarmıştır. Bu kurama göre göçler emek konusunda arz ve talep alanında ortaya çıkan coğrafi farklılıkta yatmaktadır. Emek fazlasına sahip olan ülkeler, düşük bir ücret piyasasına sahiptir; buna karşılık sermayeye kıyasla sınırlı bir emek piyasasına sahip olan ülkelerin ücret düzeyi yüksek olmaktadır. Ücret farklılığından ileri gelen bu açıklıktan dolayı düşük ücretli işçiler, yüksek ücretli ülkelere göç etmektedirler. Bu demografik hareketin sonucu olarak, emek zengini ülkelerde emek piyasası daralmakta , dolayısıyla ücretler yükselmekte, buna karşılık sermaye zengini ülkelerde ücretler düşmektedir ve böylece denge oluşmaktadır.

Levis, (1966) uluslararası göçün gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerdeki iş gücü piyasası dengesizliğinin ve ücret farklılığının bir sonucu olduğunu savunmaktadır. Bu bakış açısının ortaya koyduğu süreç, işgücü arz ve talebi arasındaki ücret dengesizlikleriyle sonuçlanan zengin ve fakir ülkeler arasındaki emek ve sermaye kaynaklarında görülen faktör donanım farklılıklarıdır. Bu farklılıklar sonucu fakir ülkelerden zengin ülkelere göç gerçekleşmektedir.

Fakir ülkeler, sermayeye göre daha fazla iş gücü arzına sahipken, zengin ülkelere işgücüne göre daha fazla sermaye arzına sahipler. Buda işgücünün zengin ülkeden fakir ülkeye oranala daha yüksek ücrete sahip olmasına sebep olmaktadır…Türkiye ekonomik, sosyal,etnik ve siyasi nedenlerle uzun yıllardır göç veren fakir ülkeler konumundadır…

Erdoğan ATEŞİN

24.11.2021

Kaynak.İnsan ve TolumÖgretim görv.

Dr. Fuat Güllüpınar Anadolu üniversitesi yayınları

Bir cevap yazın Cevabı iptal et